Εκτύπωση
PDF

ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗ

Η Βουλιαγμένη είναι δήμος της ανατολικής Αττικής και προάστιο της Αθήνας, καθώς βρίσκεται πλέον μέσα στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας. Είναι χτισμένη στα παράλια του Σαρωνικού, 21 περίπου χιλιόμετρα νότια της Αθήνας και συνορεύει με τους δήμους Βάρης και Βούλας. Ο πληθυσμός της σύμφωνα με την απογραφή του 2001 είναι 6.442 κάτοικοι. Η Βουλιαγμένη οφείλει το όνομά της στην ομώνυμη λίμνη που δημιουργήθηκε από καθίζηση του εδάφους (εκεί παραπέμπει και το όνομά της) στο μακρινό παρελθόν και έχει ιδιαίτερα μεγάλο βάθος.

Η Βουλιαγμένη αναπτύχθηκε αρχικά ως παραθεριστική περιοχή, με ανεπτυγμένη τουριστική υποδομή και πολυτελή ξενοδοχεία, αλλά σταδιακά με την αυξανόμενη οικιστική επέκταση ενώθηκε με το πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας. Η περιοχή της Βουλιαγμένης περιλαμβάνει μία μεγάλη και δαντελωτή παραλιακή ζώνη, στην οποία σχηματίζονται και οι χερσόνησοι του Καβουρίου και του Αστέρα.

Η Βουλιαγμένη σήμερα αποτελεί μία από τις ακριβότερες περιοχές της Ελλάδας.

Η ΛΙΜΝΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗΣ 

Γενικά

Η λίμνη της βουλιαγμένης είναι γνωστή τόσο για τις ιαματικές ιδιότητες των υδάτων της όσο και για την παράξενη εμφάνισή της. Η δυτική «ακτή» είναι κατακόρυφη και το ύψος της ξεπερνά τα 30 μέτρα. Τα στοιχεία που γνωρίζουμε σήμερα για την λίμνη τα οφείλουμε κυρίως στους Αφεντούλη, Χρηστομάνο, Μηλιαράκη,  Παπαπέτρου και Ζαμάνη.

Η δολίνη της Βουλιαγμένης χωρίζεται από τη θάλασσα με μια στενή λωρίδα ξηράς, από όπου περνά ο δρόμος Αθηνών-Σουνίου. Έχει ελλειψοειδές σχήμα, ο μεγάλος της άξονας έχει μήκος 260 περίπου μέτρων και ο μικρός 145 μέτρων. Το βάθος της δεν ξεπερνά τα 90 μέτρα.

Τη σημερινή της μορφή την πήρε αρκετά πρόσφατα, όπως δείχνει τόσο η ιστορία όσο και γεωλογική μελέτη της περιοχής. Τα νερά της βρίσκονται μισό μέτρο πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και προέρχονται τόσο από υπόγειες παροχές του καρστικού συστήματος που περιβάλει την λίμνη όσο και από την θάλασσα. Η αλατότητα της λίμνης είναι 17%.

Οι ιαματικές ιδιότητες της (θεραπεία ρευματικών και δερματικών παθήσεων) οφείλονται στο υδρόθειο που σχηματίζεται δευτερογενώς σε ορισμένα κυρίως σημεία της δολίνης και δεν περιέχεται στα καρστικά νερά που τη τροφοδοτούν.

Βουτιά στα βάθη της στοιχειωμένης λίμνης

Οι ηλικιωμένες γυναίκες που βουτούν αμέριμνες στη λίμνη της βουλιαγμένης ίσως δεν γνωρίζουν για τη νεράιδα η οποία, σύμφωνα με το θρύλο, παγιδεύει στο βυθό τα παλικάρια. Γνωρίζουν όμως πόσο ευεργετικά είναι τα νερά της, γι’ αυτό την επισκέπτονται χειμώνα καλοκαίρι! Εξάλλου, η λίμνη είναι κοντά στην Αθήνα. Μόλις 21 km έξω από την πόλη, και ξαφνικά βρίσκεσαι σ’ ένα επιβλητικό τοπίο με λαβυρίνθους από υπόγεια σπήλαια, υποβρύχιες σήραγγες και καρστικούς σχηματισμούς (χαρακτηριστικές γεωμορφίες σε ανθρακικά πετρώματα)

Ίσως είναι παράδοξο το γεγονός ότι, παρά όλη την εγγύτητά της στο κλεινόν άστυ, η λίμνη της βουλιαγμένης δεν αναφέρεται σε κανένα αρχαίο κείμενο. Οι αρχαίοι συγγραφείς δείχνουν να την αγνοούν. Πρόκειται για μυστήριο που εντείνει η ίδια η λέξη ‘‘Βουλιαγμένη’’, η οποία παραπέμπει στο φαινόμενο της καθίζησης. Η αρχαία ονομασία της περιοχής δε συνδέεται με τη γεωλογία, αφού ονομαζόταν ‘‘Ζωστήρ’’, ζώνη, ονομασία που προέρχεται προφανώς από την μορφολογία του κλειστού κόλπου της Βουλιαγμένης. Εκεί βρισκόταν το ιερό του Ζωστήρος Απόλλωνα, το οποίο ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.Χ

Πέραν αυτού οι αρχαιολόγοι δεν έχουν ανακαλύψει μέχρι σήμερα κανένα άλλο εύρημα. Σε τι οφείλεται η απουσία άλλων ευρημάτων; Οι υποθέσεις των γεωλόγων δίνουν την απάντηση. Η λίμνη σχηματίστηκε μεταγενέστερα, πιθανότητα στους χριστιανικούς χρόνους, όταν κατέρρευσε η οροφή ενός τεράστιου υπόγειου σπηλαίου εξαιτίας κάποιου σεισμού. Στην εποχή της Τουρκοκρατίας η λίμνη αναφέρεται με το όνομα ‘‘Βουλιασμένος’’  ή ‘‘Καράτσι’’, το οποίο σημαίνει ‘‘μαύρο νερό’’.

 Ιαματικά  Λουτρά

Όταν το 1889 ο καθηγητής χημείας Αναστάσιος Χρηστομάνος έκανε την πρώτη απόπειρα περιγραφής της λίμνης σημείωσε τις ιαματικές ιδιότητες των νερών της. Τα ιαματικά λουτρά βρίσκονται σε απόσταση μόλις 50 μέτρων από την παραλία και 40 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, επί της οδού Αθηνών-Σουνίου. Η θερμοκρασία τους κυμαίνεται μεταξύ 20 και 27 βαθμών Κελσίου καθ’ όλη την διάρκεια του έτους. Το νερό περιέχει άλατα, μέταλλα, κυρίως υδρόθειο, ενώ είναι ελαφρώς ραδιενεργό. Οι ιαματικές πηγές της λίμνης συμβάλλουν στη θεραπεία των ρευματικών, των γυναικολογικών και των δερματικών παθήσεων, για παράδειγμα, αρθρίτιδες, συνδεσμικά προβλήματα, εκζέματα αλλά και πονοκεφάλους. 

 Ο «αυτοκράτορας»

Το 1988 ξεκίνησε το πρόγραμμα εξερεύνησης και χαρτογράφησης του σπηλαίου της Βουλιαγμένης, υπό την αιγίδα του σπηλαιολογικού τομέα του υπουργείου Πολιτισμού, με χρηματοδότηση του Δήμου Βουλιαγμένης.

Οι έρευνες είναι σύνθετες και περιλαμβάνουν μελέτη της γεωλογίας του σπηλαίου, χημικές αναλύσεις του νερού και αεροφωτογραφίες της περιοχής. Οι σπηλαιοκαταδύσεις είναι ο πιο σημαντικός τομέας. Δεν είναι τυχαίο το ότι επικεφαλής τέθηκε ο Ελβετός Ζαν Ζακ Μπολάνζ, πρόεδρος της διεθνούς ένωσης σπηλαιοδητών. Η μακρόχρονη πείρα του στο συγκεκριμένο τομέα τον αντάμειψε με το χαρακτηριστικό παρατσούκλι «ο αυτοκράτορας», το οποίο του έδωσαν οι συνεργάτες του. Στην πρώτη του κιόλας κατάδυση ανακάλυψε σε βάθος 30m ένα στενό πέρασμα το οποίο οδηγεί σε μία υποβρύχια αίθουσα χωρητικότητας 1.200,00 κυβικών μέτρων. Οι έρευνες ξεκίνησαν στη σκιά ενός ατυχήματος, όταν δύο δύτες έχασαν τη ζωή τους κατά τη φάση αποσυμπίεσης λίγα μέτρα πριν από την επιφάνεια. Τα πτώματά τους δεν βρέθηκαν ποτέ. Αιτία του θανάτου τους δεν ήταν βέβαια τα φαντάσματα, για τα οποία μιλούν οι παλαιότεροι κάτοικοι της Βουλιαγμένης, αλλά ένα δυνατό ρεύμα που εμφανίζεται κατά καιρούς στο άνοιγμα του σπηλαίου και προκαλεί μικρές δίνες στο νερό. 

Σταλαγμίτης – Μνημείο

Η περιοχή άρχισε να αποκαλύπτει σταδιακά το αληθινό της πρόσωπο: ένα σύνθετο σύστημα καρστικών σπηλαίων με υπόγεια νερά που κυλούν διαμέσου του ορεινού όγκου του Υμηττού. Η φυσική θερμότητα των νερών αυτών προδίδει μία ακόμα σημαντική πληροφορία: σε πολύ μεγάλο βάθος συνδέονται με το ηφαιστειακό τόξο που διατρέχει τα ελληνικά νησιά.

Οι οχτώ συνολικά αποστολές έχουν φέρει μέχρι σήμερα στο φως και άλλες συναρπαστικές πληροφορίες. Από τη μελέτη των αεροφωτογραφιών διαπιστώθηκε μια σειρά από 4 βυθίσματα ή δολίνες καθώς και 2 μεγάλα βάραθρα: το γερμανικό και το ανεξερεύνητο πηγάδι του διαβόλου. «Το σπήλαιο αναπτύσσεται μέσα από μεσοζωικούς κρυσταλλικούς ασβεστόλιθους, οι οποίοι έχουν αρκετά κενά εξαιτίας της χημικής διάλυσης του πετρώματος», διευκρινίζει ο Βασίλης Γιαννόπουλος από το υπουργείο Πολιτισμού. Μάλιστα κατά τη διάρκεια της τελευταίας εξερευνητικής κατάδυσης ο Λουίτζι Καζάτι, στενός συνεργάτης του Μπουλάνζ, ανακάλυψε έναν τεράστιο σταλαγμίτη, ο οποίος αποτελεί το βαθύτερο καρστικό σχηματισμό στην Ελλάδα. Το γεωλογικό αυτό μνημείο βρίσκεται σε βάθος 105 μέτρων, περίπου 730 μέτρα από της είσοδο του σπηλαίου. Αυτή η ανακάλυψη άλλαξε ολοκληρωτικά τη θεωρία για τον πρόσφατο σχηματισμό της Μεσογείου. Ο λόγος; Οι σταλακτίτες δε δημιουργούνται ποτέ κάτω από την επιφάνεια του νερού.

Σήραγγα – Ρεκόρ

Στην περιοχή υπάρχουν συνολικά 14 διαφορετικές υπόγειες σήραγγες. Η μία απ’ αυτές είναι η μεγαλύτερη στον κόσμο. Έχει μήκος 800 μέτρα, πλάτος από 60 έως 150 μέτρα , ενώ το βάθος της είναι κατά το μέσο όρο τα 80 μέτρα. Οι βυθισμένοι διάδρομοι έχουν συνολικό μήκος 4,3 χιλιόμετρα.

Οι ερευνητικές αποστολές και τα πρώτα επιστημονικά συμπεράσματα ήταν αρκετά για να εξάψουν τη φαντασία αρκετών ερασιτεχνικών δυτών. Γύρω από τη Λίμνη έχει πλεχθεί ένας μύθος που οφείλεται στη εξαιρετική ορατότητα, στο βάθος, στη θερμοκρασία του νερού και φυσικά στην ομορφιά της. Μέσα όμως σε έναν τέτοιο λαβύρινθο από σήραγγες ακόμα και ένας πεπειραμένος δύτης κινδυνεύει να χάσει τον προσανατολισμό του. ¨Η σπηλαιοκατάδυση, σε σχέση με τις θαλάσσιες καταδύσεις, διαφέρει όπως η μέρα με τη νύχτα. Μπαίνοντας σ’ ένα σπήλαιο κάποιοι άπειροι δύτες χάνουν το δρόμο του γυρισμού, με αποτέλεσμα να πεθαίνουν¨, επισημαίνει ο Βασίλης Γιαννόπουλος. Αποτέλεσμα αυτής της απειρίας ήταν να χάσουν τη ζωή τους οχτώ δύτες. Θανάσιμα λάθη τους ήταν η μη εξοικείωση με το υποβρύχιο περιβάλλον των σπηλαίων και ο ελλιπής εξοπλισμός . Οι περισσότεροι δε διέθεταν ούτε καν το ¨μίτο της Αριάδνης¨, ένα νάιλον σκοινί που δένουν οι σπηλαιοδύτες στην είσοδο του σπηλαίου για μη χάνονται στους υπόγειους λαβυρίνθους. Το 1995 τα σπήλαια έκλεισαν για το κοινό, προς αποφυγή ατυχημάτων. Από τότε επιτρέπονται μόνο καταδύσεις για επιστημονικούς σκοπούς. Ακόμα και έμπειροι σπηλαιοδύτες δε διέφυγαν από τον κίνδυνο. Ο Ελβετός Αρν Ονταλίκ, μέλος της αποστολής, εγκλωβίστηκε στη σήραγγα αφού «χτυπήθηκε» από τη μέθη των δυτών, η οποία προκαλείται από το άζωτο. ¨Ξαφνικά αισθάνθηκα ότι ήμουν δεμένος με αόρατα σχοινιά, παγιδευμένος σ’ ένα κρυστάλλινο κενό. Τότε κατάλαβα γιατί οι άτυχοι δύτες δεν βγήκαν ποτέ από εκεί μέσα¨. Και συνεχίζει: ¨Η βαθιά νάρκωση και το αχανές τούνελ μου δημιούργησαν σύγχυση. Αμέσως έχασα την αίσθησή του βάθους και της απόστασης και έπεσα σε ζάλη¨. Ο Ονταλίκ σώθηκε χάρη στην πείρα του, αλλά και γιατί χρησιμοποίησε τη φιγούρα ενός άλλου δύτη ως σημείο αναφοράς μέσα στον υπόγειο λαβύρινθο. 

«πηγή wikipedia»